„ADAM” - Androgen Deficiency in Aging Males to zespół niedobór androgenów, nazywany również zespołem niedoboru testosteronu (TDS). Kwestionariusz stworzył dr. John E. Morley z Saint Louis University School of Medicine. Po raz pierwszy został opublikowany w czasopiśmie „Metabolism” (2000).

UWAGA: test ma charakter wyłącznie orientacyjny i edukacyjny. Dodatni wynik nie oznacza automatycznego rozpoznania klinicznego zespołu, jedynie stanowi sygnał, że warto skonsultować się z lekarzem (urologiem, andrologiem lub endokrynologiem) i wykonać dalszą diagnostykę.

CO REKOMENDUJE AUA?

(American Urological Association, Amerykańskie Towarzystwo Urologiczne)

Amerykanie są konkretni i stworzyli bardzo precyzyjne wytyczne dotyczące diagnostyki i leczenia niedoboru testosteronu.

Oto oficjalny algorytm postępowania AUA:

  • Sztywny próg biochemiczny: AUA oficjalnie rekomenduje uznanie wartości poniżej 300 ng/dL jako laboratoryjnej granicy potwierdzającej niski poziom testosteronu całkowitego.
  • Zasada dwóch poranków: Krew musi być pobrana dwukrotnie, w dwa różne dni, wczesnym rankiem (wtedy poziom testosteronu jest najwyższy i najbardziej miarodajny).
  • Grupy ryzyka: AUA nakazuje lekarzom rutynowe badanie poziomu testosteronu u mężczyzn z otyłością, cukrzycą typu 2, utratą gęstości kości (osteoporozą), niewyjaśnioną anemią oraz historią przyjmowania sterydów czy opiatów.
  • Ważna uwaga dotycząca kwestionariuszy (np. ADAM):  AUA wyraźnie zaznacza, że kwestionariusze objawowe (jak test ADAM) nie powinny być używane jako samodzielne narzędzie diagnostyczne ani podstawa do kwalifikacji do terapii zastępczej (TRT). Mają one wartość wyłącznie jako wstępny, orientacyjny filtr.

Dodatkowa ważna informacja płynie z badań Waddankeri et al., (2024) które wykazały, że pacjenci z cukrzycą typu B (T2DM) uzyskują wysokie wyniki w skali ADAM. Może to być dla Ciebie ważna informacja zdrowotna. Dr. Waddankeri sugeruje, że cukrzyca idzie w parze z częstym występowaniem niedoborów testosteronu.

CO ZALECA BRYTYJSKA NICE*?

NICE kategorycznie zabrania diagnozowania niedoboru hormonów na podstawie samych objawów (np. zmęczenia) lub wyłącznie na podstawie wieku.

Do stwierdzenia hipogonadyzmu NICE wymaga bezwzględnego współistnienia dwóch elementów:

  1. wyraźnych objawów klinicznych oraz
  2. potwierdzonego w co najmniej dwóch niezależnych badaniach krwi niskiego poziomu testosteronu całkowitego.

NICE mocno przestrzega przed masowym i nieuzasadnionym przepisywaniem testosteronu starszym mężczyznom, u których objawy mogą wynikać z innych chorób przewlekłych lub naturalnego procesu starzenia organizmu.

*NICE, czyli NATIONAL INSTITUTE FOR CARE AND HEALTH EXCELLENCE to brytyjska instytucja wyznaczająca złote standardy postępowania w diagnozie, leczenia i wytyczne dla lekarzy.